Sau hơn ba thập kỷ tăng tốc mạnh mẽ, Việt Nam đang bước vào một chu kỳ phát triển hoàn toàn mới. Trọng tâm không còn là mở rộng quy mô bằng mọi giá, mà chuyển sang nâng tầm chất lượng tăng trưởng, quy hoạch đô thị và năng lực cạnh tranh dài hạn. Đây được xem là giai đoạn bản lề, quyết định vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị khu vực.
Tăng trưởng kinh tế chuyển từ “lượng” sang “chất”
Tại một hội thảo thị trường gần đây, Cushman & Wakefield đánh giá bức tranh kinh tế Việt Nam đang nổi bật rõ rệt so với nhiều quốc gia trong khu vực. Năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng GDP đạt 8,02%, trong khi tổng kim ngạch thương mại lần đầu tiên vượt mốc 930 tỷ USD. Dòng vốn FDI tiếp tục duy trì sự ổn định với giá trị trên 38 tỷ USD, tạo nền tảng vững chắc cho sản xuất và xuất khẩu. Đáng chú ý, thu nhập bình quân đầu người gần như tăng gấp đôi chỉ sau một thập kỷ, phản ánh sự mở rộng nhanh của tầng lớp trung lưu.
Tuy nhiên, điều đáng nói không chỉ nằm ở các con số. Nền kinh tế đang dịch chuyển khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào chi phí thấp và gia công sản xuất. Thay vào đó, Việt Nam hướng đến cấu trúc giá trị cao hơn, nơi năng suất, công nghệ và chất lượng dòng vốn trở thành tiêu chí cốt lõi.
Các ngành công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, robot và công nghệ sinh học ngày càng được ưu tiên trong chiến lược thu hút đầu tư. Điều này cho thấy định hướng rõ ràng: từ một trung tâm gia công mới nổi trở thành cứ điểm sản xuất và đổi mới sáng tạo của khu vực.
Theo giới chuyên gia, đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu lọt top 3 nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á trước năm 2030, đồng thời từng bước tiến vào nhóm quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.
Đô thị hóa thời kỳ mới: Thách thức của phát triển đồng bộ
Nếu giai đoạn trước, đô thị hóa chủ yếu xoay quanh mở rộng quỹ đất và gia tăng nguồn cung nhà ở, thì hiện nay bài toán đã trở nên phức tạp hơn nhiều. Khi nền kinh tế bước sang giai đoạn giá trị cao, hệ thống đô thị cũng buộc phải nâng cấp tương xứng về chất lượng và tính kết nối.
Các chuyên gia cảnh báo rằng mô hình phát triển manh mún, thiếu liên kết hạ tầng và tiện ích sẽ dần bộc lộ nhiều hạn chế. Thay vào đó, xu hướng tất yếu là phát triển đô thị tích hợp, nơi giao thông, khu việc làm, giáo dục, y tế và không gian sống được quy hoạch như một hệ sinh thái hoàn chỉnh.
Trong bối cảnh mới, câu hỏi quan trọng không còn là đô thị sẽ mở rộng đến đâu, mà là mức độ đáng sống và khả năng cạnh tranh dài hạn ra sao.
Báo cáo của Cushman & Wakefield nhấn mạnh rằng đô thị hóa thành công không chỉ dừng ở việc xây thêm nhà ở. Yếu tố cốt lõi nằm ở việc thiết lập một cấu trúc đô thị hợp lý, nơi các thành phần vận hành hài hòa và hỗ trợ lẫn nhau.
Bài học từ quốc tế và cơ hội của Việt Nam
Thực tiễn quốc tế cho thấy những đô thị được quy hoạch bài bản, đầu tư hạ tầng sớm và phát triển đa chức năng thường thu hút dân cư bền vững, đồng thời duy trì giá trị tài sản trong dài hạn. Ngược lại, các khu phát triển rời rạc dễ rơi vào tình trạng dư cung, suy giảm giá trị và thiếu sức sống kinh tế.
Việt Nam đang đứng trước thời điểm thuận lợi hiếm có khi nhiều yếu tố nền tảng cùng hội tụ: quy mô dân số hơn 100 triệu người, tầng lớp trung lưu tăng nhanh và dòng vốn FDI duy trì ổn định.
Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự chuyển hóa thành lợi thế khi đi kèm tư duy phát triển mới. Đô thị cần được xem như một chiến lược dài hạn thay vì những bước đi ngắn hạn và rời rạc.
Trong giai đoạn cạnh tranh hiện nay, giá trị của một đô thị không nằm ở diện tích mở rộng, mà ở chất lượng sống, hiệu quả vận hành và sức hút bền vững đối với cư dân lẫn nhà đầu tư.
